<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 skin-theme-clientpref-day vector-sticky-header-enabled" lang="de" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Scriptores rerum Brunsvicensium</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://de.wikipedia.org/wiki/Scriptores_rerum_Brunsvicensium"> <link href="./_mw_/ext.cite.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link href="./_mw_/ext.gadget.citeRef.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.defaultPlainlinks.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonHide.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonLayout.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonStyle.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiDarkmode.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiResponsive.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.specialSearch.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
</head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Scriptores_rerum_Brunsvicensium rootpage-Scriptores_rerum_Brunsvicensium skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><span class="mw-page-title-main">Scriptores rerum Brunsvicensium</span></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="de" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="de" dir="ltr"><p><b>Scriptores rerum Brunsvicensium</b> oder <i>Scriptorum Brunsvicensia Illustrantium</i> ist der Titel einer dreibändigen <a href="Quellenedition" title="Quellenedition">Quellensammlung</a> zur <a href="Welfen" title="Welfen">welfischen</a> und <a href="Niedersachsen" title="Niedersachsen">niedersächsischen</a> Geschichte, die der Universalgelehrte <a href="Gottfried_Wilhelm_Leibniz" title="Gottfried Wilhelm Leibniz">Gottfried Wilhelm Leibniz</a> in den Jahren 1707 bis 1711 im Verlag von Nicolai Förster in <a href="Hannover" title="Hannover">Hannover</a> drucken ließ.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Hintergrund">Hintergrund</h2></div>
<p>Leibniz hatte bereits zuvor Quellenwerke wie den <i>Codex juris gentium diplomaticus</i> (1693 und 1700), die <i>Historia arcana seu Excerpta ex diario Johannes Burchardi</i> (1697) oder die <i>Accessiones historicae</i> (1698) herausgegeben. Dabei standen ihm die umfangreichen Bestände der <a href="Herzog_August_Bibliothek" title="Herzog August Bibliothek">Bibliotheca Augusta</a> in <a href="Wolfenb%C3%BCttel" title="Wolfenbüttel">Wolfenbüttel</a> zur Verfügung, die er seit dem Jahr 1691 leitete. Das Werk entstand im Zusammenhang mit einer Auftragsarbeit für das welfische Fürstenhaus, für das er eine Hausgeschichte verfassen sollte. Er beschäftigte sich mehrere Jahre hindurch mit der Erstellung der <i>Annales Imperii Occidentis Brunsvicenses</i>, die in drei Bänden erschien, jedoch unvollendet blieb, da sie nur den Zeitraum von 768 bis zum Jahr 1005 abdeckte. Dabei war es ihm wichtig, sich auf kritisch geprüfte historische Quellen zu stützen. Leibniz konnte zudem auf sein breit gefächertes Korrespondentennetz zurückgreifen, um an Quellen zu gelangen. Die Bände der <i>Scriptores rerum Brunsvicensium</i> beinhalten Schriften zur mittelalterlichen Geschichte, von denen einige nur durch Leibniz analysiert wurden.<sup id="cite_ref-1" class="reference"><a href="#cite_note-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Inhalt">Inhalt</h2></div>
<p>Band 1 beginnt mit einem kurzen Überblick über ältere Schriften, darunter ein Auszug aus <a href="Strabon" title="Strabon">Strabons</a> <i><a href="Strabon#Die_Geographie_(Geographika,_Geographiae_libri_XVII)" title="Strabon">Geographie</a></i> (griechisch, 7. Buch), der Geschichtsschreibung des <a href="Velleius_Paterculus" title="Velleius Paterculus">Velleius Paterculus</a> (2. Buch), der <i><a href="Germania_(Tacitus)" title="Germania (Tacitus)">Germania</a></i> und der <i><a href="Annales_(Tacitus)" title="Annales (Tacitus)">Annales</a></i> des <a href="Tacitus" title="Tacitus">Tacitus</a> und ähnlichen Schriften. Die 2. Sektion beschäftigt sich ausführlicher mit der <i><a href="Lex_Saxonum" title="Lex Saxonum">Lex Saxonum</a></i>, die 3. mit der <a href="Lex_Thuringorum" title="Lex Thuringorum">Lex Angliorum et Werinorum</a>. Es folgen die Betrachtung der <i>Vita Liudgeri</i> des <a href="Altfried" title="Altfried">Altfried</a> sowie ein kurzer <i>Auszug aus der rhythmischen Litanei des Heiligen Ludger</i>. Es folgen noch zahlreiche Lebensbeschreibungen wie die <i>Vita Mathildis</i>, die von der <a href="Mathilde_von_Canossa" title="Mathilde von Canossa">Mathilde von Canossa</a> erzählt bis hin zu den <i>Otia Imperialia</i> des <a href="Gervasius_von_Tilbury" title="Gervasius von Tilbury">Gervasius von Tilbury</a>, die dieser für Kaiser <a href="Otto_IV._(HRR)" title="Otto IV. (HRR)">Otto IV.</a> verfasste.
</p><p>Der 2. Band beginnt mit dem heiligen <a href="Konrad_von_Konstanz" title="Konrad von Konstanz">Konrad von Konstanz</a> und einem Stammbaum zu seiner Herkunft. Es folgen eine Chronik der Herzöge von <a href="Herzogtum_Braunschweig-L%C3%BCneburg" title="Herzogtum Braunschweig-Lüneburg">Braunschweig und Lüneburg</a> sowie eine fragmentarische Genealogie. Weitere Lebensbeschreibungen bis zur <i>Chronicon continens res ecclesiae et reipublicae ab orbe condito usque tempora</i> des <a href="Dietrich_Engelhus" title="Dietrich Engelhus">Theoderich Engelhusen</a>.
</p><p>Der 3. Band enthält weitere Schriften und beginnt mit einer <a href="Reimchronik" title="Reimchronik">Reimchronik</a> mit dem Titel <i>Chronicon principum brunsvicensium rhythmicum antiquum</i> (Die Chronik der alten Fürsten von Braunschweig) und endet mit den <i>Leges Antiquae Civitatis Luneburgensis</i> und einem Index, der alle drei Bände umfasst.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Ausgaben">Ausgaben</h2></div>
<ul><li><i>Scriptores rervm Brvnsvicensium illvstrationi inservientes, antiqvi omnes et religionis reformatione priores: Opvs, in qvo nonnvlla chronica hvivs vicinarvmqve regionvm et vrbivm episcopatvvmqve ac monasteriorvm, praesertim Ostfaliae res etiam atestinorvm Lonogbardiae, et Gvelforvm Svperioris Germaniae; Vitae item hominvm illvstrivm avt principivm ….</i> Band 1, Nicolai Förster, Hannover 1707 (<a rel="nofollow" class="external text" href="http://diglib.hab.de/wdb.php?dir=drucke/gn-4f-1572-1b&pointer=4">diglib.hab.de</a> oder <a rel="nofollow" class="external text" href="https://archive.org/details/scriptoresrerumbrunsvicensium1/page/n8/mode/1up">Textarchiv – Internet Archive</a>).</li>
<li><i>Scriptorum Brunsvicensia Illustrantium.</i> Band 2: <i>Continens LI. Autores Scriptave, Religionis Reformatione Anteriora, Qvibus Res Brunsvigo-Luneburgensium Et Vicinarum Regionum, Episcopatuum, Urbium, Monasteriorum, Principum Et Hominum Illustrium, Nonnulla Etiam Guelfica Et Estensia Literis Mandantur; Maximam Partem Ex Manuscriptis Eruta, Aucta, Emendataqve.</i> Nicolai Förster, Hannover 1710 (<a rel="nofollow" class="external text" href="http://diglib.hab.de/wdb.php?dir=drucke/gn-4f-1572-2b&pointer=4">diglib.hab.de</a> oder <a rel="nofollow" class="external text" href="https://archive.org/details/scriptoresrerumbrunsvicensium2/page/n5/mode/1up">Textarchiv – Internet Archive</a>).</li>
<li><i>Scriptorum Brunsvicensia Illustrantium.</i> Band 3: <i>Continens XLII. Autores Scriptave, Religionis Reformatione Anteriora, Qvibus Res Brunsvigo-Luneburgensium Et Vicinarum Regionum, Episcopatuum, Urbium, Monasteriorum, Principum et Hominum Illustrium, Nonnulla Etiam Estensia; Leges Item Complures Antiqvæ Saxonum Inferiorum, Et Monumenta Historica Ipsa Eorum Dialecto Exhibentur; Maximam Partem Ex Manuscriptis Eruta, Aucta, Emendataqve</i> Nicolai Förster, Hannover 1711 (<a rel="nofollow" class="external text" href="http://diglib.hab.de/wdb.php?dir=drucke/gn-4f-1572-3b&pointer=4">diglib.hab.de</a> oder <a rel="nofollow" class="external text" href="https://archive.org/details/bub_gb_8QhFAAAAcAAJ/page/n8/mode/1up">Textarchiv – Internet Archive</a>).</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Literatur">Literatur</h2></div>
<ul><li>Horst Eckert: <cite style="font-style:italic">Gottfried Wilhelm Leibniz’ Scriptores rerum Brunsvicensium: Entstehung und historiographische Bedeutung</cite> (= <cite style="font-style:italic">Veröffentlichungen des Leibniz-Archivs</cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>3</span>). V. Klostermann, Frankfurt am Main 1971.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Scriptores+rerum+Brunsvicensium&rft.au=Horst+Eckert&rft.btitle=Gottfried+Wilhelm+Leibniz%E2%80%99+Scriptores+rerum+Brunsvicensium%3A+Entstehung+und+historiographische+Bedeutung&rft.date=1971&rft.genre=book&rft.place=Frankfurt+am+Main&rft.pub=V.+Klostermann&rft.series=Ver%C3%B6ffentlichungen+des+Leibniz-Archivs" style="display:none"> </span></li>
<li>Nora Gädeke: <cite style="font-style:italic">Leibniz als Sammler und Herausgeber historischer Quellen</cite> (= <cite style="font-style:italic">Wolfenbütteler Forschungen</cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>129</span>). Harrassowitz, 2012, ISBN 978-3-447-06624-2, <a href="Internationale_Standardnummer_f%C3%BCr_fortlaufende_Sammelwerke" title="Internationale Standardnummer für fortlaufende Sammelwerke">ISSN</a> <span style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://zdb-katalog.de/list.xhtml?t=iss%3D%220039-3185%22&key=cql">0039-3185</a></span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Scriptores+rerum+Brunsvicensium&rft.au=Nora+G%C3%A4deke&rft.btitle=Leibniz+als+Sammler+und+Herausgeber+historischer+Quellen&rft.date=2012&rft.genre=book&rft.isbn=9783447066242&rft.issn=0039-3185&rft.place=Wiesbaden&rft.pub=Harrassowitz&rft.series=Wolfenb%C3%BCtteler+Forschungen" style="display:none"> </span></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Weblinks">Weblinks</h2></div>
<ul><li><a rel="nofollow" class="external text" href="http://opac.regesta-imperii.de/lang_de/suche.php?qs=Leibniz%2C+Scriptores+rerum+Brunsvicensium+illustrationi"><i>Leibniz, Scriptores rerum Brunsvicensium illustrationi</i>.</a> Publikationen in der <a href="RI-Opac" title="RI-Opac">bibliografischen Datenbank der Regesta Imperii</a>.</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Einzelnachweise">Einzelnachweise</h2></div>
<ol class="references">
<li id="cite_note-1"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-1">↑</a></span> <span class="reference-text">Nora Gädeke: <i>Leibniz als Sammler und Herausgeber historischer Quellen.</i> In: <i>Wolfenbütteler Bibliotheks-Informationen.</i> Jahrgang 32/33, Heft 1–4, 2008, S. 35–38 (<a rel="nofollow" class="external text" href="https://diglib.hab.de/periodica/wbi/2007_2008-32-33_1_4/WBI07-08.pdf">diglib.hab.de</a> PDF; 3 MB).</span>
</li>
</ol>
<div class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe1 navigation-not-searchable normdaten-typ-w" style="border-style: solid; border-width: 1px; clear: left; margin-bottom:1em; margin-top:1em; padding: 0.25em; overflow: hidden; word-break: break-word; word-wrap: break-word;" id="normdaten">
<div style="display: table-cell; vertical-align: middle; width: 100%;">
<div>
Normdaten (Werk): <a href="Gemeinsame_Normdatei" title="Gemeinsame Normdatei">GND</a>: <span class="-print"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://d-nb.info/gnd/4648022-5">4648022-5</a></span> | <a href="Virtual_International_Authority_File" title="Virtual International Authority File">VIAF</a>: <span class="-print"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://viaf.org/viaf/214772881/">214772881</a></span> </div>
</div></div></div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Dieser Artikel wurde von <a class="external text" title="Zuletzt bearbeitet am 2025-10-15" href="https://de.wikipedia.org/wiki/?title=Scriptores_rerum_Brunsvicensium&oldid=260610915">Wikipedia</a> herausgegeben. Der Text ist unter <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.de">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a> verfügbar, sofern nicht anders angegeben. Für die Mediendateien können zusätzliche Bedingungen gelten.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>
</body></html>